Woliin diinarratti duuluu malee, wolirratti duuluun bilisa nu hin baasu.

Ani akka nama tokkotti Juuneeddiin Saaddoo dhiifama gaafachuun isaa akka malee dansa'a jedha. Maaliif jennaan,wanti biraa yoo hafeeyyuu waahiloota isaa duraanii qondaaltoota OPDO Woyyaanee harkaa yaasuuf nu fayyada. Oromoon safuu (teeda) qaba. Nama dogongora fudhatee namatti dheesse itti hin duulanu; akkasuma hin dhajiifatanulle (badii isaatiin akka qaana’aa jiraatu hin godhanu). Badii nama sanii yoo garaa irraa araaramaneef garuu namni sun badii irraa deebi'a, nama biraatiifille fakkeenna ta'a. Yoo nama san dhiifama ykn araara inni gaafate harkatti didane, namni sun badii san caalu balleessuu mala, namoonni badii nama saniitiin wolfakkaataa qabanulle, gosa keessaa bahanee diinatti galuun badii badii duraanii caaltu balleessu dande’an. Nama dogongoree badii balleessa malee, yoo balleesselle araarrii (dhiifamni) naaf taasifama jedhe, osoo beekuu namni badii hojjatu garuu aadaafi safuu Oromoo keessa hin jiru...Oromoon kan balleesselle gorsuufi adabuun waldhagahuun aadumaa isaati. Gorsuufi adabuunille aadaa teenna ta’ee adoo jiruu garuu, itti duuluufi abaaruun aadaa teennaa moti.

Rakkoon keenna guddaan, yeroo ammaa,hundumti Oromoo beekaalle, wollaalaalle qixxee wol akeekuu ykn ajajuu fedha. Ilmi namaa higa qubni keenna walcaaluu yaadaafi beekumsaan, bilchinaan, obsaan, dandeettii fi kkf wol caala. Amma kan argaa jirru garuu hundumtuu face book irratti ol bahee yaada bilchaataa kan duubattuufi barreessulle osoo jiraatuu, arrabsoofi walirratti duuluun heddummaateera. Qabsoon akkasii moti; aadaa fi saafuun (teedni) keennalle akkanaa moti. Waldhageettiifi kabajaan, angafaafi maandhummaan (quxusummaan) dhabameera. Mee waan tokko Oromoo gaafachuu barbaada, namni kuma tokko osoo walgahii tokko waamame namni kuma tokkoo hundinuu walgahii san qixxee gaggeessuu ni danda'aa? Dhimmi walfamisiisaan osoo walgahii kanarratti ka'e, yaadni nama kumaa hundinuu qixxee ta'a? Waltajjii mijataa yeroo amma teknooloojiin interneetiifi face book mijeesseen garuu, namni hundinuu yaadaa isaa karaa barreeffamaatiifi viidiyoo waraabuun olbahe ‘zarraaf’ jechuun hayyuufi wallaalaa, hoogganaafi miseensa, guddaafi xiqqaa, angaafaafi maandhaa, qaroofi gowwaa Oromoon qabu wolii wollaalaa jirra.

 Kanaafuu yaa Oromoo, hundi keennaayyuu, beekaafi walaalaalle, kan barateefi hin baratinille walitti qabnee, qabsoo Oromoo kanarratti hayyuu taanee irratti walmormuu haa dhiisnuuti.Madaala safuufi aadaa Oromoorra if keennee higa keennalle haa hubannuuti. Yeroo tokko tokko, yeroo qabsoo diinaan kokkee itti wolqabnee jirruu dhiisnee, garaa garummaa yaadaa diqqaarratti adoo wolmorminuu yeroo gubnaa, diinaafille aara galfii kenninaaf. Woliin diinarratti duulutti diina keenna nu mo'achiisa malee, wolirratti duuluun yomiiyyuu diina keenna nu hin mo'achiisu.

ወያኔዎች ስልጣንን ነክሶ፣ “አንገታችን እስክቆረጥ ድረስ በምርጫም ይሁን በምን ስልጣንን አንለቅም፣ በደም ያመጣነውን በደም እንሰጣለን” የሚሉበት ዋና ምክንያት ያውቃሉ?

ወያኔዎቹ ኢትዮጵያኖችን እየጭፈጨፉና እያሰሩ የቀጠሉበት እንድሁም ስልጣንን ነክሶ፣ “አንገታችን እስክቆረጥ ድረስ በምርጫም ይሁን በምን  ስልጣንን አንለቅም፣ በደም ያመጣነውን በደም እንሰጣለን” የሚሉበት ዋና ምክንያት፣ በምድር ላይ ከተፈጠሩበት ጊዜ አንስቶ አይቶ የማያውቁት ሀብት ሲለዘረፉና ንብረት ሲላፈሩ ስልጣንን ከለቀቁ ወደ ጣኔና ወደ ድንጋያቸው እንዳይመልሱ ፈርተውት ነው። ወያኔዎቹ  በዚህ ሁኔታ ከቀጠሉ ወልቃይትን ከአማራ በግድ ለውስድ እንዳወጁ ሁሉ፣ በአዲስ አባባ (ፊንፊኔ) ውስጥ ትግሬን እያሰፈሩ ነባር የአዲስ አበባን ንብረት ወደ ትግሬ ንብረት እየቀየሩ ሲልሆኑ፣ በብዛትም ቀይሮ ሲለተሳካላቸው አዲስ አበባን በወረቀት የኦሞሮ ላይ የኦሮሞ ናት እያሉ፣ በተጨባጭ ግን አዲስ አበባን በትግሬና በትግሬ ንብረት እየሞሉ ይገኛሉ። አዲስ አበባ (ፊንፊኔ) የትግሬ እንድትሆን ጉልህ ሚና የተጫወቱት በኦሮሞ ስም ወያኔዎቹ ለራቸው ጥቅም የጠፈጠፉት የኦህዴድ (የOPDO) ባለስልጣኖች ናቸዉ።

 ወያኔ በጨበጠው ስልጣንና ጠበንጃ ተጠቅሞ ከኢትዮጵያኖቹ በተለይ ኦሮሞቹን የሚጨፈጭፍበት፣ የሚያስርበት፣ ከሀገር የሚያሳድድበት,  እንድሁም የኦሮሞ የፖሊቲካ ፓርቲዎች እንዳይጠናከሩ ብዙ ሚሊዮን  ዶላር ባማፍሰስ ሸሪ የሚሸሪብበት ዋና ምክንያት ከኦሮሚያ የዘረፈውን ሲለምያውቅና ኦሮሞ ከተጠናከረ ወያኔ እሳት ውስጥ እንደገባ  ቅቤ እንድቀልጥ ስሚያውቅ ነው።  የአለም ፖሊቲካ ሁኔታው በለስ የቀናው ወያኔ፣ በተለይ በምስራቅ አፍርካ የአሜሪካ ተላላኪ ሲለሆነ፣ እኛ በወያኔ ብንጨፈጨፍም ለፈረንጆች ጉዳያቸው አይደለም።  ፈረንጅ ጠበንጃና ሀይል ያለው ጎን በመሰለፍ የራሱን ጉዳይ ሲለሚያስፈጽም  ከወያኔ በላይ ጠንካራ ሃይል መፍጠር አለብን።

በኢትዮጵያ ታርክ እንደ ወያኔ ዘረኛ መንግስት በኢትዮጵያ ምድር ተፍጥሮ አይታወቅም። በንጉሱ ጊዜያት ነፍጠኞችና ፍውዳሎች አማራ ብቻ አልነበሩም፣ ከኦሮሞችና ከሌሎች ብሔሮች ነፍጠኞችና ፈውዳሎች ነበሩ። ዛሬ ግን የኢትዮጵያ ስልጣንንና ሀብት በሙሉ የተቆጣጠሩት ፍውዳሎችና ነፍጠኞች ትግሬዎች (ወያኔዎች)  ብቻ ናቸው። በደርግ ጊዜም ቢሆን ደግሞ ስልጣንና ሀብት እንደ ዛሬ በአንድ ብሔር እጅ  አልነበረም።

ኢትዮጵያኖችን  በረሃብና በጠነ እየቆሉ ወያኔዎቹ የኢትዮጵያውንን ሀብት ወደ ዉጪ ሀገር በማሸሽና ለፈረንጅ የስራ እድል እየፈጠሩለት ይገኛሉ። በቅርቡ 15 ሚሊዮን ኢትዮጵያውያን ሲራቡ  ፈረንጅና ዲያስፖራ ከኢትዮጵያ የሚመጣውን እንጄራ በፈልጉበት ጊዜ ይበላሉ። የኢትዮጵያ የጤፍ እንጄራና ዱቄትም በአውሮፓና በአሜሪካ ከሀብሻ ሬስቶራንቶችና ሱቆች አልፎ ተርፎ በፈረንጆች ሱፐርማርኬቶች ውስጥ እየተሸጠ ይገኛል።  ጤፍ በዶላር ወደ ውጪ ሀገረ ሲለሚትሸጥ የጤፍ ዋጋ መናሪን በተመልከተ የቀድሞ ጠ/ም መለስ ዜናዊ፣ “የጤፍ ዋጋ የመናሩን ጉዳይ ጤፍ የማይበሉ ኢትዮጵያውያን ጤፍ መብላት ስለጀመሩ ነው” ብሎ  ለይስሙላ ፓርላማች ተናግረዋል።  የአሁኑ የይስሙላ ጠ/ም ኋ/ማሪያም ደሳለኝም የአባቱን የመለስ ዜናዊ አባባል ለአሻንጉልት ፓርላማቸው በመድገም ተናግሯል።           

Are the White American Policemen teaching Brutal Killings Puppy Dictators?

Shame on you America, “the mother of the world democracy”; I shocked when I saw how the white American policemen killed black American, Alton Sterling, in Louisiana and Philando Castile, in Minnesota.  You, the White American Policemen and Women (racist), you are showing brutal killings to your puppy dictator allies by murdering Black Americans. I never expected racism based killings and injustice from so called America.   But now, I see what the real power is. That’s the guns!

Meanwhile, you, “the powerful government of world”, you have been manufacturing your guns and sell to your baby alliance tyrant governments. You boom your economy by selling your weapons to the poorest countries and the countries which are found in the wrong hands. On the other hand, you are the defender of human rights even though you are the producer of weapons which wrenches human rights.

The real democracy must be rise up again in Africa, a place where there was/is no color biased (racism). They destroyed our Kush African civilization and democracy (Gadaa System). They stole our legacy and history, and acted like their own. Now, they cannot carry their responsibilities; hence, they must give back ancient African legacy to Africans.   

ወያኔ የኦሮሞን ሕዝብና ሌሎች ኢትዮጰዉያኖችን ለመግደል ጥይት ሳያንሰው መድሃንትን በአደባባይ መጀመሩ ታወቀ

ልበሏት ያሰቡትን ዶሮ ዥግራ ናት ይሏታል እንደሚባለው ሁሉ፣ የወያኔ መንግስት የኦሮሞ ምሁርና በሀገር ውስጥ የሰላምን ትግል ዋናዉ አማራጪአቸው ያደረጉት የተቆዋሚ የፖሊቲካ መሪዎችና አባላትን የኦነግን ታፔላ ለጥፈውላቸዉ እያንከራተቱዋቸዉ ይገኛሉ። ለህዝብና ለሀገሩ ተቆርቋሪ የሆነዉን ሰዉ፣ ኦሮሞ ከሆነ ኦነግ፣ አማራ ከሆነ ግንቦት 7 ወይም ቅንጂት እያሉ ወያኔና ጃሌዎቹ እራሳቸው አሸባሪ ሆነው በአሸባሪዉ ታፔላ ሀገርን ያሸብራሉ። አብሮ እንዳልታግሉ ሰዉ፣ የኦነግን ስም ጭራቅ በማስመስል ሰዎቹን ለማታለል አየሞከረ ያለዉ የወያኔ መንግስት፣ ብልጥ ብሆን ኖረዉ ህዝቡ ለኦነግ ያለዉ ፍቅር አይቶ መገረምና በመፍራት ደባ መሸረብ ብቻ ሳይሆን ለሀገሩ ዘላቂ ሰላም ሲባል ህዝቡና ኦነግን ማገናኘት ወይም መቶ በመቶ የህዝብን ጥያቄ መመለስ ነበረ። የሰላም ብልጭታ ያላቸው መንገዶች ሁሉ በመዝጋት በዜጎቻችን አእምሮ ውስጥ፣ ወያኔ የሚያዉቀው በጦርነት መንገድ ብቻ  ሰዉ እንድመራ እየጋበዘ ነዉ።

                   

ፎቶ ከኦላይን      

ወያኔ ምኑን ይዞ ምኑን መልቀቅ እንዳቃተዉ የሚያሳየን ብዙ ፍንጮች አሉ። መጀመሪያ ላይ የኦሮሞ ተማሪዎች የወያኔን የመሬት ዘረፋንና ግፍ በሰላማዊ መንገድ ሲቃወሙ፣ “ይህ የጥቂቶቹና የዱሪዬዎች ጥያቄ ነዉ፣ምዛን የሚያነሳ አይድለም” አለ። ቀጥሎ፣ “ ጥያቄ የሚያነሱ አንዳንድ የጠላትን አጀንዳ የሚያራምዱ ናቸዉ፣ የኦነግና የግንቦት 7 እጅ አለበት” አለ። አሁንም ቀጥሎ “ህይንን የኦሮሞ ህዝብ የጠራና ያነሳሳብኝ ጋኔንና ጦንቃይ ነው” አለ። በመቀጠል ደግሞ፣ “የሕዝብ ጥያቄ ልክ ነው ችግሩ የመንግስት ነዉ፣ መንግስት ለተጠረው ስህተት ይቅርታ ይጠይቃል፣ ላለፍዉ ለሰው ነብስም ካሳ ይከፍላል” አሉ።  ይህ በእንድ እንዳል ሰሞኑ ከተለያዩ ሚዲያዎች የሚንሰማ ነገር ለጆሮ እንኳን የሚሰቀጥጥ ነው። ይቅርታ የጠየቀችው ወያኔ ተመልሳ በኦሮሞ ፌደራልስት ኮንግረንስ ፓርቲ አመራሮች ላይ መንገድ ቅይሳ ክስ ከፈተች። ውሃ የወሰደ ሰው አረፋን ይይዛል እንደሚባለው፣ ወያኔ ከገባችበት ከህዝብ ቁጣ ባህር ውስጥ ለመውጣት አረፋን በመያዝ፣ “ህዝብን ለአመጽ አነሳስታቸኋል፣ከኣኦሮሚያ ሚዲያ ኔትወርክ ጋር ተግናኝታችኋል፣ ኦሮሚያ ሚዲያ ኔትወርክ የኦነግ ልሳን ነው፣ ጃዋር ሞሃመድ የኦነግ መሪ ነዉ፣” ወዘተ በማለትና በመቀባጠር የከሰሱት ሳያንሳቸዉ፣  በቁጥጥራቸው ስር ያሉት የኦሮሞ ፌደራልስት ኮንግረንስ ፓርቲ አመራሮች የሆኑት እነ አቶ በቀሌ ገርባ፣ አቶ ደጀኔ ጣፋ፣ አቶ አዲሱ ቡላላ እና አቶ ጉርሜሳ  አያኖ የማያቁት መድሃንት እንድውጡ መታዘዛቸው ደምን ያፈላል! ይህ የሚያሳየው፣ ወያኔ የኦሮሞን ሕዝብና ሌሎች ኢትዮጰዉያኖችን ለመግደል ጥይት ሳያንሰው መድሃንትን በአደባባይ መጀመሩ የሚያሳይ ፍንጭ ነው።  

ወያኔ ግን አተርፍ ባይ አጉዳይ እየሆነ እያለ የሚነግር ሰው ጠፍ እንደ? ጆሮ ዳባ ልበስ እያሉ በሰዉ ደም እጃቸዉን ታጥቦ በኋላ ላይ እነርሱን ራሳቸው ተመልሶ የሚበሉዋቸውን መብላት ምን ዋጋ አለዉ? ትርፉ ግን  የዘሩትን ቂም በቀል በቅርቡ ያጭዳሉ! አዝመራዉም ደርሰዋል።  በዳንኤል ባሪሶ አሬሪ  (መያዚያ 18, 2008 ወይም አፕሪል 26, 2016)።       

አባ ገዳ ሳይሆኑ በአባ ገዳ ስምና በሕዝብ ደም መነገድ ደምን ያፈላል፣የፈላ ደም ዋጋ ያስከፍላል!

ደም ይፈላል ይገነፍላልም። ደም  ይገላልም፣ይሞታልም። ደም ለደሙ ይደማል፤ ደም ለደሙ ይጎርፋል። ደም ይቆጣል። ደም ይቆማል። ደም ይሄዳለ።ደም ይጮሃል፣ደምመላሽን ይጠራል። ደም ከቆጣና ከገነፈለ በዙ ነገሮችን ያጠፋል፣ያጣራልምም። ወያኔ በግፍ የኦሮሞቹን ደም ሲታፈስ፣የኦሮሞቹ ደም የውሃ ጠብታ በለለበት በረሃ ውስጥ በመፍሰስ የነጻነት መስኖ በመሆን የተስፋ ጭላጭልን አስብቅለዋል። ነገር ግን በሰባአዊነትና በብልህነት ብናስብ የገናሌ፣የዳዋ፣የዋቤ ሼበሌ፣የባሮ፣የሞርሞር፣ የድዴሳ፣ወዘተ ወንዞች እያሉ በሚፈስ በሰው ደም የነጻነትን እህል መዝራት ተገቢ አይደለም።

የኦሮሞቹ ደም በወያኔ ግድያ፣እስራት፣ግርፋት፣አፈና፣ማዳላት፣ፍትህ ማሳጣትና ወዘተ መቆጣቱና መገንፈሉን በቀጠለበት ወቅት፣ ደማቸውን የከዱ የኦሮሞ ካድዎች ከወያኔዎቹ በላይ የኦሮሞቹን ደም በማስቆጣት እንድግንፍል አድርገዋል። ጅብ ሲቆስል የራሱን ቁስል ይበላል እንደሚባል ሁሉ የኦሮሞ ህዝብ በወያኔ ሲቆሲሉ፣ የኦሮሞ ህዝብ ቁስልን የሚበሉ የኦሮሞ ካደዎችም በስልጣን፣ በሀገር ሽማግለነትና በአባ ገዳነት ሽፋን የማይገባቸው የደም ጥቅም ለማግኘት ተፍ ተፍ ሲሉ አይተናል። በመንግስት መዋቅር ውስጥ የሚሰሩ የፊሪፋሪ ስልን ጠመኞቹ ጉዳይ ለጊዜው ወደ ጎን ተወት እናድርግና ለስብስባ ምናምን ተጠርተው የደምን ብር የቀምሱና የጣፈጣቸው፣ ባገር ሽማግለነትና አባ ገዳነት ዳባ ሲሰሩ በኦሮሞ ቄሮዎች እጅ ከፍንጅ ተይዘዋል።

በመላዉ ኦሮሚያ ውስጥ ከቅርብ ጊዜ ውዲህ በመሬቱና በንብረቱ ዙሪይ ይገብኛል በማለት ተቃዉሞ በስፋት መካሄዱና አሁንም እየተካሄደ እያለ እንደሚታወቅ ሁሉ፣ በኦሮሚያ ክልል ብጉጂ ዞን ውስጥም ተካህደዉ የንጹሃኑ ደም ፈስሶበታል። ሼክ መሃመድ ኣላሙዲን ከጉጂ ዞን ከሻኪሶና ከሳካሮ ለ17 ኣመታት በላይ ቀንና ሌሊት፣ ቅዳሜና እሁድ፣ እንድሁም የበኣላት ቀንም ሳይቀር በየኣመቱ  4.5 ቶን ወይም 45 ኩንታል ወርቅ እያመረተ ይግኛል። ይህ መረጃ ከእነርሱ ድርጅት ዌብሳይት ላይ የተገኘ ሲለሆን፣ እውነተኛው ምርት ከዚህ በላይ ልሆን ይችላል። ሼክ መሃመድ ኣላሙዲንና ወያኔዎቹ የከበሩበት አንደኛው ምንጭ ከጉጂ በዘረፉት ወርቅ ነው። ሼክ መሃመድ ኣላሙዲንና ወያኔዎቹ ከለጋደንቢና ከሳካሮ ለ17 ኣመታት የዘረፉት ሳይብቃቸዉ አሁንም ዳዋ ኦኮቴ የሚባል  ድንግል ቦታ ወስዶ ለመበዝበዝ ሲዘጋጅ ከህዝቡ ዘንድ ከፍተኛ ተቃውሞና ቁጣን አስነስተዋል። በሚገርሚና በሚያሳዝን ሁኔታ አባ ገዳም ሳይሆኑ ራሳቸዉን አባ ገዳ ያደረጉት አቶ ቦኮ ጋናሌ የሚባለውና ግብር አበሮቻቸው የጉጂ ህዝብ የማያውቀውን ‘የጉጂ ኦሮሞ የአባ ገዳዎች ማህበር’ የሚባልዉን በፊንፊኔ ዉስጥ እንዳቋቋሙት  ተደርሰውበታል። ይህ በዚህ እንዳለ በስርአቱ የተመርጡና በመላው ሀገርና በሚዲያ የታውጀለት  የጉጂ አባ ገዳ፣ አባ ገዳ ጂሎ ማንዶ  እያለ እነኚ ከደም ገባታ መብላት የለመዱ አባ ገዳ ባዮችና ጃሌዎቹ በጉጂ አባ ገዳነት ስም ማህተም በማስቀረጽ አምስት ሚሊዮን ብር መጠያቃቸዉን፣ እነርሱ ራሳቸው በ 15,07,2008 ወደ ምድሮክ ውርቅ ኩባንያ ከጻፉት ደብዳቤ መረዳት ተችለዋል። እነኚ የደም ነጋዴዎች ከህዝብ የወጡና ከዝብ ማምለጥ እንደማይችሉ አውቀዉ የሚበላቸዉን የደም ገንዘብ ከመብላት እንድቆጠቡና ወደ ህዝባቸዉ እንድመልሱ በጣም ጠባብ በር ብቻ እንደቀራቸው ተስተውሏል።        

                              

           

Abbaa Gadaa adoo hin ta’in maqaa abbaa gadaatiifi dhiiga uummataatiin daldaluun dhiiga nama dhaaba; dhiigni nama dhaabatelle gatii nama kafalchiisa.

Dhiigni ni danfa; irraanille ni danbala’a. Dhiigni ni ajjeesa, ni du’alle. Dhiigni dhiigaaf dhiiga; dhiigni dhiigaaf lola’a. Dhiigni ni aara; dhiigni ni dhaabata. Dhiigni ni deema. Dhiigni ni iyya, dhiiga baasaa yookiin gumaa baasaalle ni yaama. Dhiigni yoo dallaneefi yoo danfe waan hedduu balleessa, akkasuma waan hedduu qulqulleessa. Woyyaaneen dabaan dhiiga Oromoota yeroo dhangalaastu, dhiigni Oromootaa gammoojjii cophi bishaanii hin jirre keessatti lola’uun qonna masinoo (jal’isii) ta’uun abdii bilisummaa lachisiiseera. Haa ta’uutii garuu, osoo abshaalummaafi qaroominni jiraate, laggeen akka Gannaalee, Daawwaa, Waabee Shabalee, Baaroo, Mormor, Dhidheessaafi kkf osoo jiranii, dhiiga namaa dhangala’aa jiruun sanyii midhaanii bilisummaaf facaasuun madaalawaa miti.

Dhiigni Oromoo ajjeechaa, hidhaa, dhaanicha, ukkaamsaa, loogii, haqa dhoowwachuufi….. Woyyaaneetiin dallanuufi danfuu woyta itti fufee jiru kanatti, gantoonni (kaadonni) Oromoo dhiiga isaanii ganan, Woyyaanee caalaa dhiigni Oromoo akka dallanuufi danfu taasisaneeran. Woraabessi yoo madaa’u madaa ofiisaa gara galee nyaataa akkuma jedhamu, gantoonni Oromoo, madaa Oromoo keessaa Oromoo nyaatanu, maqaa jaarsummaa biyyaatiifi maqaa abbaa gadummaa sobaatiin faayidaa dhiigaa, kan isaaniif hin malle argachuuf akka imiimii yookiin roobaan jireettiitti kosii itti dhokatan keessaa yaa’uu jalqabuu isaanii agarree jirra. Caasaa ijaarsaa mootummaa keessa kanneen jiraniifi dheebuu angoo harcaatuu jarreen qabanu, yeroodhaaf cinatti dhiisnee, yeroo wolgayii gara garaatiif gara qe’ee mootummaa harka dhiigaatti afeeramanee wamamanutti beesee yookiin maallaqa dhiigaa kanneen dhandhamaneefi mi’eeffatane, maqaa abbaa gadummaatiifi maqaa jaarsaa biyyummaatiin Woyyaanee woliin ta’uudhaan daba uummata irratti yoo hojjatan ragaa qabatamaa woliin Qeerroo Oromootiin qabamaneeran.        

Gaafiin abbaa biyyummaatiifi falmii qe’eefi qabeennaa ofiitiif falmachuun dhiheenna kana guutuu  Oromiyaa keessatti  akka deemamaa tureefi ammalle deemamaa jirachuun akkuma beekamutti, Godina Gujii keessattille mormii karaa nageyaatiin taasifameen lubbuun namoota nageyaa hedduun mootummaa harka dhiigaatiin galaafatameera. Sheek Mohaammad Huseen Allamuddiifi Woyyaanonni, woggootaan 17 oliif, halkaniifi guyyaa, guyyaa hujiitiifi ayyaanaa adoo hin jedhin, nannoo Shaakkisoo Laga Dambiifi Saakarroo qofa keessaa wogga tokkotti worqii toonii 4.5 yookiin kuntaala 45 woggaa tokko tokkotti akka oomishanii saamaa jiranu ragaan toora interneetii isaaniirraa argame ni mul’isa. Akka malee duroommachuun Allaamuddiniifi Woyyaanotaa keessaa tokko kan ta’e saamama worqii Gujiiti.  Saamicha Worqii woggoota 17f Laga Dambiitiifi Saakarrootiin kan hin quufin woyyaanonniifi Allaamuddin, lafa worqii ta biraa irraa uummata kaasuuf karooraan gadi bahuun isaanii, mormii guutuu Oromiyaatti finiinaa jiruun walqabatee, uummata naannoo akka malee dallansiisee mormisiiseera.

Mormii uummataa kanaan walqabatee, haala nama gaddisiisuufi nama baasonfachiisuun, abbaa gadaa osoo hin ta’in, abbaa gadaa kan if taasise obboo Bokkoo Gannaalee kan jedhamuufi fakkaattonni isaanii, “Waldaa Abbootii Gadaa Oromoo Gujii” jedhuufi kan uummaanni hin beekni magaalaa Finfinneetti hundeessuun isaanii bira gahameera. Kun kanaan osoo jiru, akka aadaatiifi sirnyaan kan filataman abbaan Gadaa Gujii, Abbaa Gadaa Jiloo Maandhoo osoo jiruu, namni abbaa gadaa ifiin jedhu kuniifi fakkaattonni isaa qorii dhiigaa keessaa nyaachuu kan baratan, maqaa abbummaa gadaa Gujiitiin chaappaa boccisiifatanii maallaqa miliyoona shan kubbaaniyyaa worqii midirookii yookiin Woyyaanee gaafachuu isaanii, xalayuma isaan gaafa 15. 07. 2008. A.L.I.tti barreessanirraa hubachuun danda’ameera. Daldaltoonni dhiigaa kunneen, kan uummata keessa bahaniifi uummata jalaa miliquufi bahuu akka hin dandeenne beekanii, qarshii duubarra isaan nyaattu nyaachuurraa akka if qusatanuufi gara uummataa isaaniitti akka deebi’aniif balballi akka malee dhiphoon isaaniif hafuunsaa barameera.

            

Gaaffii qaba!

OPDOn gocha raawwataa jirturraa salphatti barataa hin jirtu, Oromoon maal godhee barsiisuu qabaa?

Loltoonni Agaazii ammalle goloota Oromiyaa gara garaa keessa socho’uun Oromoo ajjeesaa, dubartii gudeedaa, qabeenna saamuufi uummata mana hidhaatti gursisaa jiran. Namni karaa Agaaziitti argasiisaa jiru OPDO-Oromoo Goobane. Agaaziin boru Oromiyaa keessaa ni baati. Oromoon nama isa ajjeesiseefi saamsise tolchee beeka waan ta’eef, hardhaafi borulle maal gochuu irra jiraata?

Gubbaarraa mootummaan Woyyaanee miidiyaa sobaa isaatiifi paarlamaa fakkeessi keessa taa’ee, yeroo tokko “namoota muraasatti jeeqaa jira, gaaffiin kun gaaffii namoota hedduu miti..” jedha. Yeroo biraa ammoo, humnoota badiitiifi farreen nageenyatti uummata kaasee…” jedha. Yeroo muddame ammoo, “uummata kana uummata seexanatti nutti banee, xonqaawoota Oromoottu gadi nutti bane…” jedha. Amma ammoo afaan damma dibatanee “rakkina nutti qaba, dongorree jirra, uummanni sirriidha…” jedhee dubbii woliin dhaha.  Akkuma lukkuun, “yoo nyaadhee fixuu dadhabee, fixee firfirsuu hin dadhabuu” jette jedhanitti, Woyyaaneen kufuu isii bartee biyya balleessaa, uummata fixaafi hidhaa akkasuma qabeenna saamaa jirti. Uummatalle dhiifama gaafachaa ajjeechaa, hidhaafi saamichi qabeennaa guutuu Oromiyaa keessatti itti fufee jira waan taa’eef,  Uummanni  Oromoo taa’ee dhumuurra maal gochuu irra jiraata?  

 Woyyaaneen yoo lakkosfa Uummata Itoophiyaa gabaastu, uummata Oromoo wal’akkaan gadi buustee himti. Baay’inni uummata Oromoo kun kaleessaafi hardhalle diinotaaf sodaa guddaadha. Gochi woyyaaneen uummata Oromoo irratti amma raawwachaa jirtu, gocha laakkofsa Oromoo gadi buusuu yookiin duguuggaa sanyii ilmaan Oromoo irratti raawwataa jirti. Ani garuu kan gaaffii natti ta’e, lubbuu Oromoo kan horii taasisee, kan isaanii maaltuu kana namaa taasisee?   

“Lola worraa Mooyyeen lonkolaattee” jedha mammaaksi Oromoo. Mee dhugumatti, yeroo Oromoon amma guutuu biyyaa keessaa kutatee ka’e kanatti, qabeenniifi karri Oromoo kanneen akka dhagaa, ibiddi, eeboon, shimalli, looyyaan, xiyyi, gobaan, dullaan, qawwee fi kkf  yeroo tokkotti, guyyaa tokkotti, saatii tokkotti guutuu Oromiyaa keessaa lafaa ka’anii Oromoo woliin osoo akka mooyyeen lola worraatiif konkolaattee jedhan sanitti konkolaatanee, Oromoon amma diinni itti roorrisu kun hin kabajamuu laati?

“Qamisiin masqalaaf hin kaa’atamne haa ciccittu” akkuma mammaaksi jedhutti, qabeenni bilisummaa Oromootiif hin oolle kan ormaa akka ta’efi firri qabsoo bilisummaa oromootiif hin birmanne ormuu isaa meeqa keennatti hubateera?

“Qeeramsa eegee hin qabanu, qaban gadi hin dhiisanu” akkuma mammaaksi jedhu, qabsoo bilisummaa Oromoo amma finiinaa jirtu kana yoo laaffisane, dhumaatii Miniliki Oromoo fixe caalaa Woyyaaneen Oromoo fixuuf akka jirtu, beekaa Oromoo keessaa guuranii ija jaamsanii Oromoo daarsuuf, akkasuma laaqii yookiin dhoqqee garbummaa keessaa hin bahamne Woyyaaneen Oromoof bukeessaa akka jirtu meeqa keenyatti hubateera…?